بخش اول : تعريف علوم قرآن به منظور تعريف علوم قرآن ، ابتدا هريك از اين دو كلمه در لغت و اصطلاح و سپس به صورت تركيب مورد بررسى قرار مىگيرد : 1 . علوم اين واژه جمع « علم » است . علم در لغت به معناى آگاهى در مقابل « جهل و نادانى » و مترادف با شعور و شناخت است . « 1 » افزون بر اين ، ابن فارس « تعلّمت الشىء » را به فرا گرفتن آن چيز يا گرفتن علم آن چيز معنى كرده است . « 2 » زرقانى ، علم را مترادف فهم و معرفت و نيز جزم در رأى آورده است . « 3 » اما « علوم » در كاربرد حكيمان ، متكلمان ، دانشمندان شرع و عالمان مدون علوم ، معانى اصطلاحى مختلفى به خود گرفته است . « 4 » علوم در اصطلاح اخير ( علماى تدوين ) به علوم قرآن نزديك‌تر است زيرا علوم قرآن در ساختار علمى مدون ، سامان يافته است . علوم در

--> ( 1 ) . خليل ، 2 / 152 ؛ ابن دريد ، 948 ؛ أزهرى ، 2 / 418 ؛ ابن فارس ، مجمل اللغة ، 624 ؛ همو ، مقاييس اللغة ، 4 / 109 - 110 ؛ ابن منظور ، 9 / 370 - 372 . ( 2 ) . همانجاها . ( 3 ) . 1 / 12 . ( 4 ) . همو ، 1 / 12 - 13 .